|
جمعه, 21 بهمن 1390 ساعت 13:34 |
|
تا به امروز سعی کرده ام در هردن بیر از موضوعات روز کمتر بنویسم و پست ها را تا حد زیادی مستقل از زمان کنم. اما بازی اخیر تراکتور با استقلال باعث شد این فرصت را غنیمت دانسته و در مورد این موضوع بنویسم. پنجره نگاه من به موضوع نیز، یک نگاه مبتنی بر مطالبات خواهد بود. بنابراین همانند هر نوشته دیگری نخواهد توانست کل حقیقت موجود را پوشش دهد.
در فوتبال، همانند بسیاری پدیده های دیگر، رابطه تقریباً مستقیمی میان اعتبار و افتخارات کسب شده توسط یک تیم و تعداد تماشاگر و هوادار وجود دارد. اما رمز پدیده تراکتور، افتخارات این تیم نمی باشد. چرا که نگاهی به تراکتور و افتخارات آن، حداقل در دهه گذشته، پرونده درخشانی از این تیم به نمایش نمی گذارند. هشت سال تقلا در دسته یک و سه سال اخیر حضور در لیگ برتر، افتخاری نیست که بتواند جوانان را دسته دسته در اتوبوس و ماشین شخصی، برای چادر زدن شبانه در اطراف ورزشگاه آزادی به تهران بکشاند و بسیاری شان را نیز بدون بلیط بازی، دست خالی برگرداند. شعار "عیبی یوخ (عیبی ندارد)" تماشاگران این تیم، وقتی بازیکن تیم خودی نتیجه را واگذار کرده و آخرین فرصت ممکن را برای نتیجه گرفتن نیز از دست می دهد و تشویقهای مکرر تیم حتی هنگامی که می بازد، با معادلات فوتبال ما خیلی سازگاری ندارد. گویا، هواداران با اینکه نتیجه گرفتن را دوست دارند، برای بردن نیامده اند. انگار آنها بازی را در جای دیگری برده اند؛ جایی که مستطیل سبز فقط نمایی از آن را نشان می دهد نه همه اش را. چرا که اگر چنین نبود، همین هواداران، بازی های دسته اول این تیم را بدون تماشاگر می گذاشتند؛ بازیهایی که آنقدر بی اهمیت بودند که حتی در شبکه استانی هم پخش نمی شدند. اما یادم هست حدود پنج سال پیش (حوالی سال 85-86) زمانی که برای من، تراکتور سازی و ماشین سازی و شهرداری همه یکی بودند، تعداد زیادی از دوستان و آشنایان از بازی های تراکتور می گفتند و اینکه برای بازی با شاهین بوشهر در دسته یک ایران، 40 هزار نفر! رفته اند و با شعار "آذربایجان - یاشاسین"، این تیم را تشویق کرده اند. برای من آن موقع (زمانی که طرفدار این تیم نبودم)، عجیب بود، همان طور که امروز برای خیلی ها شاید عجیب باشد.
تراکتور برای هوادارنش، بیشتر از اینکه یک تیم فوتبال حرفه ای باشد، یک باز کشف هویتی بود. آنها به یک تیم بی جان و مرده لیگ دسته اول، روحی دمیده بودند که امتداد همان روح دمیده شده را در تهران نیز دیدیم. مهم نبود که تراکتور چه بود و با چه کسی بازی می کرد و یا نتیجه چه می شد. مهم نگاه هواداران بود و تعریفی بود که آنها از این تیم ارائه می کردند. به نوعی می شود گفت که آنچه در میدان مسابقه جاری بود، نبرد گوی و دروازه نبود، بلکه جَنگ نگاه ها بود. مردم برای تحمیل شیوه نگاه خود به نگاه رسمی تحمیل شده، به ورزشگاه می آمدند و مادامی که برنده این نبرد بودند، نتیجه ظاهری بازی برایشان مهم نبود، هر چند که از برد تیم نیز خوشحال می شدند. نگاهی که از یک سوی تلفظ "خ" در عبارت تیراختور موجب خنده کل جامعه بود و بطور مثال در سی دی های طنز آقای حمید ماهی صفت حوالی سال 80، دست به دست مردم می چرخید و تعداد "ک" های موجود در زبان این مردم و تلفظ های چندگانه اش (مثل ک در دکتر که ح (دوحتور) و ک در تراکتور که خ (تیراختور) و ... تلفظ می شود)، اسباب نشاط و سرگرمی بسیاری بود و سوی دیگر آن نگاه که، همان خ در کلمه تیراختور را با همان شدت و غلظت فریاد می زد و آن چیزی را که باید از شدت سرافکندگی بر زبانش نمی آورد، در نهایت افتخار و غرور و با اتحاد 40 هزار نفری فریاد می زد. فریادی که به علت دهه ها سرکوب در فضای رسمی و غیر رسمی، در برخی مواقع به گونه ای افراطی از حالت ابراز و اثبات وجود خارج شده و به عنوان عوارض این دوره گذر، در موارد معدودی، حالت برتری جویی نیز به خود می گرفت.
در هر صورت، به عنوان یک آکسیون در جامعه تک صدای ایران، تراکتور، کشف هوشمندانه عقل جمعی یک گروه بزرگ از ملت، برای بیان خواسته های خود بود. خواسته هایی که در صورت وجود کانال رسمی برای بیانشان، قطعاً به صورت مستقیم تر و بدون هزینه کردن از فوتبال به عنوان یک کانال با پهنای باند کم، بیان می شدند.
از پنجره محدود نگریسته شده به تیم تراکتور در این نوشتار، تراکتور تا زمانی که بتواند آن صدا را فریاد بزند، برای این هواداران، تراکتور خواهد بود، چه در لیگ برتر بازی کند و چه تیم دسته چند یکی از محله های تبریز باشد. تراکتور از این دیدگاه نه یک تیم که یک پیام هست و غالب افرادی که نام این تیم را بر زبان می آورند، بیان کننده آن پیام هستند. پیامی که باز کردن رمز آن به این عبارت می رسد "چند صدایی". حوزه تاکید این چند صدایی نیز، بر چند صدایی فرهنگی و زبانی هست که به نوبه خود، در صورت افزودن عصاره چند صدایی مذهبی به آن و پذیرش عمومی آن توسط مردم، ستون های اصلی گذار ایران به دموکراسی را می تواند تشکیل دهد. باید پذیرفت که تلاش برای رسیدن به جامعه ای که در آن صداهای مختلف در ابعاد سیاسی، مذهبی، فرهنگی، زبانی و ... مطرح شده و شنیده شوند، باید در تمام ابعاد، به صورت همزمان به پیش رود، حتی اگر بخشی از این ابعاد، در اولویت مطالبات بوده و شایسته صرف انرژی بیشتر باشند. تراکتور، امروز حداقل برای من، همان پیام هست و به نظرم از این منظر، می تواند از حالت یک تیم منطقه ای و اِتنیکی خارج شده و به عنوان ابزار حاوی این پیام، تیم مورد حمایت سراسر ایران نیز باشد. این، نگاه من به این تیم هست و مستقل از اینکه این تیم کجا باشد و روی پیراهن رسمی اش چه نوشته باشند، من به آن اینگونه خواهم نگریست و طرفدارش خواهم ماند.
اسماعیل آتش پز گرگری
برگرفته از: http://www.hardanbir.com
|
